De Boterwijk in Oirschot is een bijzonder stukje Brabants cultuurlandschap. Prachtige oude boerderijen, karakteristieke bolle akkers, historische zandwegen en eeuwenoude zichtlijnen vertellen hier het verhaal van het agrarische verleden. Juist dit waardevolle landschap dreigt door plannen voor grootschalige woningbouw ingrijpend te veranderen.
De gemeente Oirschot werkt aan plannen voor de bouw van circa 350 woningen in de Boterwijk. Dat woningbouw noodzakelijk is, staat nauwelijks ter discussie. Maar de vraag is hoe deze nieuwe woonwijk kan worden gerealiseerd zonder dat het historische karakter van het gebied verloren gaat.
Een landschap vol geschiedenis
De Boterwijk is veel meer dan een verzameling weilanden en akkers. Het is een historisch gegroeid landschap waarin de samenhang tussen boerderijen, landbouwgronden, wegen en beplanting nog duidelijk herkenbaar is.
De monumentale boerderijen vormen daarin belangrijke historische ankerpunten. Samen met de bolle akkers, oude zandwegen en bijzondere zichtlijnen op de basiliek en het klooster geven zij het gebied zijn eigen identiteit.
Het zijn juist deze elementen die het Brabantse boerenlandschap zo waardevol maken. Ze laten zien hoe generaties boeren hier hebben gewoond en gewerkt en hoe zij het landschap door de eeuwen heen hebben gevormd.
Bescherming vraagt om duidelijke afspraken
Omwonenden en Stichting Behoud Erfgoed Oirschot (SBEO) maken zich zorgen over de gevolgen van de woningbouw. Zij pleiten ervoor om de cultuurhistorische waarden niet alleen in mooie woorden te erkennen, maar ook vooraf juridisch te beschermen.
Volgens de gemeente krijgen deze waarden een belangrijke plaats in de verdere planvorming. De concrete bescherming wordt echter pas later vastgelegd in het omgevingsplan.
Daarmee blijft de vraag bestaan hoeveel ruimte het historische landschap daadwerkelijk krijgt wanneer de woningbouwplannen verder worden uitgewerkt.
Behoud de samenhang
Voor De Brabantse Boerderij is vooral de samenhang tussen de historische boerderijen en hun omgeving van groot belang. Een oude boerderij ontleent immers een belangrijk deel van haar betekenis aan het landschap waarin zij staat.
Het behoud van een monumentaal gebouw alleen is daarom niet voldoende. Ook de historische verkaveling, de oude wegen, de openheid van de akkers en de zichtlijnen verdienen aandacht.
De Boterwijk laat zien hoe kwetsbaar ons agrarisch erfgoed is wanneer nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zich aandienen. Zorgvuldige woningbouw en erfgoedbehoud hoeven elkaar niet uit te sluiten, maar dat vraagt wel om duidelijke keuzes en harde garanties.
Wie het karakter van Oirschot wil bewaren, moet niet alleen de historische boerderijen beschermen, maar ook het landschap dat hun verhaal vertelt.
Foto’s RCE en gemeente Oirschot
